Tomasz Łysiak. Szalbierz.

Wydane przez
Picaresque

Pierwsze, co uderzyło mnie po przeczytaniu kilkunastu stron debiutanckiej powieści Tomasza Łysiaka, to bardzo duża precyzja w opisie i powolny tok narracji. Przyznam, że początkowo nieco mnie wybijała z rytmu ta spokojnie snująca się historia, ale gdy już do niej przywykłam – doceniłam ją jako asumpt do zagłębienia się w książkę i czasy, w książce opisywane. Z pewnością życia w XIII wieku miało zupełnie inne tempo niż to nam współczesne, z wieku XXI, a autor pozwala czytelnikowi zwolnić, nieomalże przykuwając go do kolejnych słów, tak, by odkrył radość wędrowania przez lasy i rzeki z prędkością przynależną czasom opisywanym w powieści.

Pierwszym bohaterem jakiego poznajemy jest ów tytułowy Szalbierz. Odwiedza kolejną wieś, w której rozrywa łańcuchy, pokazuje małpkę, sprzedaje wywary z ziół. Jednak ta wizyta w osadzie kończy się inaczej; nad karczmą płonie ogień a wóz Jeruzalema uwozi ze wsi blondwłosego chłopca, niemowę.
Kolejne etapy podróży powiększają towarzystwo szalbierza. Do niego i chłopca dołącza rycerz Dragiełło herbu Kaplan, wnuk świetego Jerzego, zajmujący się tropieniem smoków, córka kupca Pieniążka Hanna – wieszczka i inni bohaterowie, których obecność zdaje się potwierdzać przepowiednie głoszone przez młodą kobietę.
Powieść Tomasza Łysiaka zabiera nas w czasy trudne do życia. Nienawiść do tego, co nieznane, wszechobecny brud, a jednocześnie zabobony i rządzące ludźmi strach stwarzały atmosferę, którą trudno dziś, z perspektywy minionych wieków, uznać za optymalną do codziennego funkcjonowania. Jeśli jeszcze przypomnimy sobie, iż Jeruzalem miał śniadą cerę a otaczający go towarzysze stanowili zbiór dość przypadkowych i dziwacznych ludzi, trzeba pojąc, że wędrowanie nie należało do najłatwiejszych.

Napięcie w powieści rośnie w miarę dołączania do szalbierza kolejnych wędrowców, a tajemnice, które kryją postacie bohaterów powieści, odsłaniają się przed nami, jednocześnie wzmagając ogólne poczucie tajemniczości i niezwykłości.

Autor opisuje wydarzenia historyczno-polityczne z lat trzydziestych XIII wieku. Wieszczka Hanna przepowiada, iż ziemie zaleją wojownicy ze wschodu, że ordy tatarskie zniszczą to, co istnieje chcąc zaszczepić swoją wiarę i swoje przewodnictwo. Jednocześnie jest to czas, w którym książę mazowiecki sprowadza na swoje ziemie Zakon Najświętszej Marii Panny a Henryk Brodaty powierza ziemie i majątki Zakonowi Rycerzy Świątyni Pańskiej, czyli Templariuszom.

Dobrze zarysowane tło historyczne oraz doskonale nakreślone postacie bohaterów powieści sprawiają, że od „Szalbierza” trudno się oderwać. A zakończenie powieści kusi, by natychmiast sięgnąć po kolejną książkę Łysiaka – „Bliznobrodego” (tytułowym bohaterem jest wódz Jaćwingów).

P.S. www.szalbierz.pl